ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ရဲ့ တောင်ဘက်က မီးတောင်ကျွန်း ဂျဲဂျူးမှာ အသက် ၆၀၊ ၇၀ နဲ့ ၈၀ ကျော် အမျိုးသမီးတွေဟာ ရာသီအတွင်း မနက်တိုင်း ပင်လယ်ထဲ ဆင်းကြပါတယ်။ အောက်ဆီဂျင်ပုလင်း မပါဘဲ ၁၀ မီတာလောက်အထိ – အတွေ့အကြုံရှိသူတွေက ပိုနက်အောင်တောင် – ငုပ်ဆင်းပြီး ပင်လယ်ဆူးချောင်း၊ ခရုပုလဲ (abalone)၊ ပင်လယ်ခရုနဲ့ ပင်လယ်ရေညှိတွေကို စုဆောင်းကြပါတယ်။ သူတို့ကို haenyeo (ဟဲညော) – ပင်လယ်အမျိုးသမီးများ – လို့ ခေါ်ပါတယ်။
Sumbisori – ပင်လယ်အမျိုးသမီးတို့ရဲ့ အသံ
ဟဲညော တစ်ယောက် ရေမျက်နှာပြင်ကို ပြန်တက်လာတဲ့အခါ လေကို စူးစူးရှရှ လေချွန်သံလို အသံနဲ့ မှုတ်ထုတ်ပါတယ်။ အဲဒါကို sumbisori (ဆွမ်ဘီဆိုရီ) လို့ခေါ်ပြီး ရေပြင်ကို ဖြတ်ပြီး အဝေးကြီးအထိ ကြားရပါတယ်။ ဒီအသံဟာ အသက်ရှူနည်းတစ်ခု – နောက်ဝင်သက်မတိုင်ခင် အားပြင်းပြင်း ထွက်သက်ရှူခြင်း – ဖြစ်သလို သူ ဘေးကင်းစွာ ပြန်တက်လာပြီဆိုတာကို တခြားသူတွေကို အချက်ပြခြင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
အတွေ့အကြုံအချို့ရှိသော လူကြီးများအတွက်- ၁၄ ရက်ကြာ နံနက်တိုင်း အီးမေးလ်တစ်စောင် – အချိန်ပစ်မှတ် မရှိပါ၊ ရေထဲတွင် ဘယ်တော့မှ မလုပ်ပါနှင့်။
UNESCO အမွေအနှစ်
၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ ဟဲညော ယဉ်ကျေးမှုကို UNESCO ရဲ့ လူသားမျိုးနွယ်၏ ရုပ်ဝတ္ထုမဟုတ်သော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်းမှာ ထည့်သွင်းခဲ့ပါတယ်။ ထူးခြားတာက ရေငုပ်ခြင်းတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ ၎င်းကိုဝန်းရံထားတဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုလုံးပါ – အမျိုးသမီးတွေဟာ သမဝါယမအသင်းတွေ ဖွဲ့စည်းကြပြီး အတွေ့အကြုံအလိုက် ပင်လယ်ကို ခွဲဝေကာ ကိုယ်ပိုင် ရိုးရာဓလေ့တွေ၊ သီချင်းတွေ ရှိကြပါတယ်။

သုတေသီတွေ ဘာတွေ့ရှိခဲ့သလဲ
၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ Utah တက္ကသိုလ်က မျိုးရိုးဗီဇပညာရှင် Melissa Ilardo ဦးဆောင်တဲ့ သုတေသနအဖွဲ့က ဟဲညော ၃၀ ဦးကို ရေမငုပ်တဲ့ ဂျဲဂျူးအမျိုးသမီးတွေ၊ ကုန်းမကြီးက အမျိုးသမီးတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ထားတဲ့ လေ့လာမှုကို ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။ အတုပြုလုပ်ထားတဲ့ ရေငုပ်မှုတွေအတွင်း ဟဲညောတွေရဲ့ နှလုံးခုန်နှုန်းက တခြားသူတွေထက် ပိုကျဆင်းခဲ့ပါတယ် – အောက်ဆီဂျင်ကို ချွေတာပေးတဲ့ ပိုပြင်းတဲ့ ရေငုပ်တုံ့ပြန်မှု (diving reflex) ပါ။ သုတေသီတွေဟာ အရေးပါနိုင်တဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ ကွဲပြားမှုတွေကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ပေမဲ့ တစ်သက်တာ လေ့ကျင့်မှုက အခန်းကဏ္ဍကြီးကြီး ပါဝင်တယ်လို့ အလေးပေး ပြောပါတယ်။
ရေငုပ်တုံ့ပြန်မှု (diving reflex) အကြောင်း ဆက်ဖတ်ပါ – ဘာလို့လဲဆိုတော့ သင့်မှာလည်း ရှိလို့ပါ။
ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ရိုးရာဓလေ့
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များကစပြီး ဟဲညော အရေအတွက် သိသိသာသာ ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး ယနေ့ ရေငုပ်နေသူ အများစုဟာ အသက် ၆၀ ကျော်တွေပါ။ ဒီအလုပ်ကို ရွေးချယ်တဲ့ အမျိုးသမီးငယ်လေးတွေ နည်းပါးပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဂျဲဂျူးမှာ ကိုယ်ပိုင် ဟဲညောကျောင်းတွေနဲ့ ပြတိုက်တစ်ခု ရှိပြီး အာဏာပိုင်တွေကလည်း ဒီဓလေ့ကို ပံ့ပိုးပေးပါတယ်။ ဂျဲဂျူးကို လာလည်ရင် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် နေရာအများအပြားမှာ သူတို့ အလုပ်လုပ်နေတာကို မြင်နိုင်ပြီး – အဲဒီမနက်မှာပဲ သူတို့ ဆယ်ယူလာတာတွေကို စားသုံးနိုင်ပါတယ်။
ကျွန်ုပ်တို့ ဘာသင်ယူနိုင်သလဲ
- အေးဆေးပြီး ထိရောက်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုက အောက်ဆီဂျင်ကို ချွေတာပေးပါတယ်။
- ငုပ်ပြီးနောက် အားပြင်းပြင်း ထွက်သက်ရှူခြင်းနဲ့ ငုပ်တဲ့ကြားမှာ အေးဆေးစွာ အသက်ရှူခြင်း။
- အသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ အဖော်စနစ် – ဟဲညောတွေဟာ တစ်ယောက်တည်း ဘယ်တော့မှ မငုပ်ကြပါဘူး။
ထိပ်ပုံ: ဂျဲဂျူကျွန်းမှ Haenyeo များ (ပုံ ကိုးကားချက်များ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤဆောင်းပါးသည် ယေဘုယျ အချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်ကို အစားမထိုးပါ။